Opleiding

Leren in een veranderende wereld

De grote behoefte aan ‘just-in-time’ leren is opvallend, het bedrijfsleven wil de leerbehoefte zo flexibel mogelijk in kunnen vullen. Met de huidige noodzaak om medewerkers zo veel mogelijk factuurabel te houden en zo min mogelijk extra kosten te maken, is het plannen van opleidingen van cruciaal belang geworden. Opleiders zullen dus gedegen moeten nadenken over de flexibiliteit van hun planning. Geroosterde opleidingen zullen steeds vaker in het gedrang komen ten opzichte van die bedrijven die overal en op elk gewenst moment kunnen leveren.

Naast het vergaren van de benodigde theorie is het noodzakelijk om praktijkcomponenten, zoals het echte oefenen in een werkende omgeving en het stimulerende contact met medestudenten en de docent, in voldoende mate te integreren. Kennis dient op een toegankelijke manier aan de leerling aangereikt te worden.

Grote groepen klassikaal door dezelfde stof loodsen is voor de opleiders een efficiënte methode. Één enkele docent voor een klas van 16 deelnemers, waarbij de docent de kennis mondeling overbrengt heeft in het verleden (bij gebrek aan beter?) goed gewerkt. In opleidingenland wordt deze manier van lesgeven steeds vaker ter discussie gesteld. Is de aanpak nog wel effectief? Het blijkt effectiever om in de persoonlijke leerstijl van de deelnemer op te leiden. Niet alleen in de kosten voor het bedrijf, maar ook als rendement voor de deelnemer.

Het weten wat iemands leerstijl is stelt je in staat om de beste methode toe te passen. Dat gezegd hebbende is het ook waar dat iedereen op een of andere manier reageert op alle van de vier leerstijlen. Het is een kwestie van nadruk leggen op iemands leerstijl:

· Activist: hands-on, vertrouwt meer op intuïtie dan op logica, gebruikt de analyse van anderen en prefereert een praktische, experimentele aanpak.

· Reflectant: kan vanuit verschillende perspectieven naar zaken kijken, is gevoelig, verzameld informatie en gebruikt verbeeldingskracht om problemen op te lossen.

· Theoreticus: precies, logische aanpak, ideeën en concepten zijn belangrijker dan mensen, heeft meer behoefte aan duidelijke verklaringen dan praktische kansen.

· Pragmaticus: heft groot oplossend vermogen en gebruikt leren als hulpmiddel om oplossingen voor praktische zaken te vinden, geeft voorkeur aan technische taken, is minder betrokken met andere mensen en interpersoonlijke aspecten.

Cyclisch model
Leren is een proces dat uiteindelijk leidt tot gedragsverandering. Dit proces kent verschillende fases. David Kolb[1] onderscheidt er vier. Deze vier fases volgen logisch op elkaar en herhalen zich steeds in een vaste volgorde. Dit leermodel is dan ook een cyclisch model.

Een leerproces begint niet per definitie in fase 1, het kan ook beginnen door actief te experimenteren of met abstracte begripsvorming. Maar het leer-rendement daalt wanneer een fase wordt overgeslagen of te snel doorlopen: ervaring wint aan waarde als je erover nadenkt, inzichten worden pas bruikbaar als je ermee experimenteert en zo ervaringen opdoet, waar je vervolgens weer over reflecteert.

Leerstijlen
Mensen verschillen in de wijze waarop ze leren. Ieder mens blijkt een voorkeur te hebben voor bepaalde fasen uit de leercyclus: hij of zij begint bij voorkeur bij één fase of besteedt er de meeste tijd aan. Kolb ontdekte dat mensen geneigd zijn vooral die leerfase te ontwikkelen waar ze toch al sterk in zijn.

Mensen zouden meer aandacht moeten besteden aan die leerervaringen waar ze minder goed in zijn. Zo kan de leercyclus vollediger en evenwichtiger doorlopen worden en krijgt elke fase voldoende aandacht.

	1. Doeners Divergeren	2. Bezinners Assimileren	3. Denkers Convergeren	4. Pragmatici Accommoderen
Wat je leert	Ervaringen, situaties, mensen, gedachten	Feiten, reflecties, observaties, modellen	Feiten, theorieën, uitkomsten, aanpakken	Ervaringen, consequenties van keuzes, acties
Hoe je leert	Naar binnen, met verbeelding, sensitiviteit, observatie en reflectie. 'Observerend'	Naar binnen, met onderschikking, integratie en logicaj. 'Analyserend'	Naar buiten, met selectieve aandacht, probleemoplossing, besluitvorming, en focus. 'Initiërend'	Naar buiten, met aanpassingsvermogen, commitment en ondernemerschap. 'Al doende'
Voorbeelden	· Brainstorming · Intercollegiale consultatie	· Studie · Literatuuronderzoek	· Multiple choice test · Planning	· Training · Trial-and-error
Begeleider	'Ontwikkelaar' (faciliterend)	'Expert' (docerend)	'Procesregisseur' (regisserend)	'Organisator' (organiserend)
Bijdrage van begeleider	Feedback en reflectie	Expertise en inhoudelijke kennis	Voortgang en aanpak	Actie en leersituaties

Alleen vanwege de hiervoor genoemde aspecten als just-in-time, flexibiliteit en praktische toepasbaarheid, maar ook vanwege de leerstijlen moeten we naar een andere manier van kennisoverdracht en het aanleren van vaardigheden. Pas als recht wordt gedaan aan de individuele leerstijl, zal het resultaat optimaal zijn.

[1] David Kolb is eind jaren zeventig, begin jaren tachtig van de vorige eeuw een van de grondleggers geweest van een theorie die naast waardering voor abstract leren ook aandacht vroeg voor het concrete (op ervaringen gebaseerde) leren. Op basis van de dimensies van leren ontwikkelde hij zijn leercyclus. Het nieuwe van zijn leercyclus was niet zozeer het bestaan van verschillende leerstijlen, maar de bewustwording dat, wil leren zich verdiepen en ontwikkelen, er vooral aandacht moet zijn voor de reflectieve kant van het leren. Daarnaast is bewustworden van leerstijlen een uitdaging om de verschillende stijlkenmerken meer in balans met elkaar te brengen. Als je er oog voor hebt kun je je zwakke kanten versterken.

[ Start ] [ Diensten ] [ Advies ] [ Opleiding ] [ Charter ]